Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз рамзҳои миллӣ буда, ифодагари истиқлолият, соҳибихтиёрӣ, давлатдорӣ ва ҳувияти таърихию фарҳангии халқи тоҷик мебошад. Он дар баробари Парчам ва Суруди миллӣ пояҳои асосии рамзии давлатро ташкил дода, арзишҳои волои сиёсӣ, иҷтимоӣ ва маънавии ҷомеаи Тоҷикистонро таҷассум мекунад.

Нишони давлатӣ расман 28-уми декабри соли 1993 пазируфта шуда, ҳамчун рамзи расмии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳамаи ҳуҷҷатҳои давлатӣ, муассисаҳо, биноҳои расмӣ ва муносибатҳои байналмилалӣ истифода мегардад. Қабули он дар солҳои аввали истиқлол нишонаи барқарорсозии рамзҳои давлатдории миллӣ ва бозгашт ба решаҳои таърихию фарҳангии тоҷикон буд.

Бо мақсади гиромидошти рамзҳои миллӣ ва баланд бардоштани эҳсоси ватандӯстӣ, моҳи сентябри соли 2011 маҷмааи бошукӯҳи Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ифтитоҳ гардид. Майдони умумии Нишон ва гулгашти атрофи он 5 гектарро ташкил медиҳад, ки ҳамчун макони фароғатӣ ва фарҳангӣ барои сокинон ва меҳмонони пойтахт хизмат мекунад.

Баландии умумии иншоот 45 метр, худи нишон бошад 5 метр мебошад. Ин нишони муҳташам дар маркази муҳити сабзу хуррам қомат афрохта, аз дур ба чашм мерасад ва рамзи устувории давлату пойдории истиқлолият маҳсуб меёбад.

Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз маҷмуи рамзҳои мураккаб ва пурмаъно иборат буда, ҳар як ҷузъи он дорои маънои амиқи таърихӣ, фарҳангӣ ва фалсафӣ мебошад.

Дар маркази нишон тоҷ ҷойгир шудааст, ки рамзи давлатдорӣ, соҳибихтиёрӣ ва таърихи куҳани подшоҳии тоҷикон ба шумор меравад. Дар айни замон, тоҷ ба маънои рамзии худ калимаи «тоҷик»-ро таҷассум менамояд, зеро тибқи бархе аз таъбирҳо вожаи «тоҷик» бо мафҳуми тоҷ ва тоҷдорӣ иртиботи таърихӣ дорад.

Дар пасманзари нишони давлатӣ нурҳои офтоб, ки аз паси кӯҳҳои барфпуш тулуъ мекунанд, тасвир ёфтаанд. Офтоб рамзи ҳаёт, нур, гармӣ, адолат ва ояндаи дурахшони давлат мебошад. Тулӯи офтоб аз паси кӯҳҳо рамзи оғози марҳилаи нав, эҳё ва рушди Тоҷикистон дар даврони Истиқлол аст.

Кӯҳҳои барфпуш, пеш аз ҳама, ба табиати Тоҷикистон ишора намуда, рамзи устуворӣ, матонат, покӣ ва бузургии сарзамин мебошанд. Онҳо ҳамзамон, ба кӯҳистон будани кишвар ва нақши кӯҳҳо дар ташаккули фарҳанг ва ҷаҳонбинии тоҷикон далолат мекунанд.

Тамоми ин тасвирҳо дар дохили чанбар ҷой гирифтаанд, ки рамзи ягонагӣ, ваҳдат ва давомдории ҳаёт мебошад. Чанбар гирдогирди нишонро аз ду ҷониб иҳота карда, аз тарафи рост хушаҳои гандум ва аз тарафи чап  шохаҳои пахтаи шукуфон ҷойгир шудаанд.

Хушаҳои гандум рамзи фаровонӣ, неъмат, ризқу рӯзӣ ва меҳнати ҳалол мебошанд. Пахта бошад, ҳамчун «тилои сафед», рамзи соҳаи муҳимми иқтисоди миллӣ, заҳмати деҳқон ва рушди кишоварзӣ ба шумор меравад.

Дар қисми поёнии нишон, рӯйи курсӣ, китоби кушода ҷой гирифтааст. Китоб рамзи дониш, маърифат, илму фарҳанг ва суннатҳои хаттии халқи тоҷик мебошад. Китоби кушода ишора ба омӯзиш, пешрафти илму маърифат ва ояндаи равшани ҷомеа дорад.

Нишони давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо як рамзи расмӣ, балки оинаи таърих, фарҳанг, давлатдорӣ ва ормонҳои миллӣ мебошад. Ҳар як ҷузъи он бо маънои амиқ пайваст буда, гузашта, имрӯз ва ояндаи халқи тоҷикро ба ҳам мепайвандад. Ин нишон рамзи истиқлолияти пойдор, ваҳдати миллӣ, сулҳу субот ва рушди устувори Ҷумҳурии Тоҷикистон аст.