Боғи фарҳангӣ-фароғатии ба номи Умари Хайём яке аз маконҳои муҳимми фарҳангӣ, маърифатӣ ва истироҳатии шаҳр ба шумор меравад, ки ба ифтихори яке аз бузургтарин мутафаккирон, шоирон ва донишмандони ҷаҳонии тамаддуни форсу тоҷик — Умари Хайёми Нишопурӣ (1048–1131) номгузорӣ шудааст. Ин номгузорӣ нишонаи эҳтироми амиқ ба мероси илмӣ, адабӣ ва фалсафии шахсияте мебошад, ки бо андешаҳои фарох ва осори ҷовидонаи худ дар таърихи фарҳанги башарӣ мақоми вижа дорад.

Умари Хайём ҳамчун шоири нотакрори рубоиёт, риёзидони барҷаста, мунаҷҷими дақиқназар ва файласуфи амиқандеша дар таърихи илму фарҳанг бо номи нек сабт шудааст. Ӯ аз ҷумлаи донишмандоне буд, ки илму фалсафаро бо тафаккури озод ва ҷаҳонбинии интиқодӣ пайваст намуда, ба масоили ҳастӣ, замон, зиндагӣ, марг ва маънии вуҷуд бо назари хос менигарист.

Дар баробари шуҳрати адабӣ, Умари Хайём дар соҳаи илмҳои дақиқ низ мақоми баланд дорад. Ӯ яке аз поягузорони илми ҷабр (алгебра) ба шумор рафта, дар рушди назарияи муодилаҳои дараҷаи се (х3) саҳми назаррас гузоштааст. Яке аз дастовардҳои муҳимтарини илмии Умари Хайём таҳияи тақвими дақиқи «ҷалолӣ» мебошад, ки имрӯз яке аз дақиқтарин солшумориҳои ҷаҳон эътироф шудааст. Ин тақвим нишон медиҳад, ки андешаи илмии Хайём то чӣ андоза ба воқеияти табиат ва ҳаракати кайҳонӣ мутобиқ будааст.

Дар ҳамин замина, таъсиси боғи фарҳангӣ-фароғатии ба номи Умари Хайём на танҳо як иқдоми шаҳрсозӣ, балки амали фарҳангӣ ва рамзии муҳим ба шумор меравад. Боғи Умари Хайём соли 2010 таъсис ёфта, масоҳати он тақрибан 15 гектарро ташкил медиҳад. Ин боғ яке аз маконҳои сабзу муосири фароғатии шаҳр буда, барои истироҳат, сайругашт, мулоқоти иҷтимоӣ ва баргузории чорабиниҳои фарҳангиву маърифатӣ пешбинӣ шудааст.

Дар ҳудуди боғи Умари Хайём роҳравҳои сабзкоришуда, гулгаштҳои зебо, дарахтони сояафкан, фаввораҳо ва нишастгоҳҳои бароҳат ҷойгир шудаанд. Ин муҳити сабз барои сокинон ва меҳмонони шаҳр имконият фароҳам меорад, ки аз ҳаёти пурташвиш фориғ шуда, лаҳзае ба андеша, истироҳат ва баҳрабардорӣ аз зебоии табиат рӯ оваранд. Фазои боғ ба таври умум ба оромиш, тафаккур ва фароғати солим мусоидат мекунад.

Яке аз мавзеъҳои ҷолиби боғ чойхона ва тарабхона мебошад, ки мутобиқ ба суннатҳои меъмории қадимаи тоҷикон бунёд ёфтаанд. Ин иншоот на танҳо макони хизматрасонӣ, балки ҷузъи фарҳангии боғ ба ҳисоб рафта, анъанаҳои меъморӣ ва меҳмоннавозии миллиро муаррифӣ мекунанд. Маҳз, дар чунин муҳит инсон метавонад ҳамзамон аз таом, суҳбат ва фазои фарҳангӣ баҳра барад.

Атраксионҳои дохили боғ ва дигар унсурҳои фароғатӣ гуногунтаъинот буда, ҳам барои кӯдакон ва ҳам барои калонсолон шароити мусоид фароҳам меоранд. Баландии баъзе аз атраксионҳо беш аз 50 метрро ташкил медиҳад, ки ба боғ ҷозибаи махсус мебахшад ва онро ба яке аз маконҳои ҷолиби фароғатии шаҳр табдил медиҳад.
Имрӯз боғи фарҳангӣ-фароғатии ба номи Умари Хайём на танҳо яке аз ҷойҳои дӯстдоштаи истироҳати сокинон ва меҳмонони шаҳр мебошад, балки ҳамчун рамзи эҳтиром ба шахсияти бузурги таърихӣ, илму адаб ва тафаккури фалсафии халқи тоҷик хизмат мекунад. Ин боғ гувоҳи он аст, ки мероси маънавии ниёгон дар фазои шаҳрсозии муосир ҷойгоҳи шоиста дошта, метавонад бо ниёзҳои фароғатӣ ва иҷтимоии ҷомеаи имрӯз ҳамоҳанг гардад.

Қайд кардан ба маврид аст, ки дар фарҳанги шарқӣ, бахусус дар тамаддуни форсу тоҷик, боғ ҳамеша дар баробари макони истироҳат, ҳамчун фазои андеша, илҳом ва тафаккур ба шумор мерафт.